مدتى در آنجا ساكن شد . « 1 » امام عليه السلام با در اختيار داشتن نخبگانى فرهيخته در عرصه‌هاى مختلفِ حديث ، فقه ، كلام و فلسفه - كه در مكتب دو امام پيشين تربيت شده بودند - نهضت علمى بزرگى را در جهان اسلام پىريخت و با تأسيس مدرسه فقهى - كه در عرصه‌هاى ديگر علمى نيز ادامه يافت - بقا و استمرار شيعه را تضمين نمود . امام عليه السلام در اين نهضت عظيم از پرورش‌يافتگان مكتب امامت به‌نيكى بهره برد و در شهرهاى مختلف كه كانون مباحث علمى بود ، نخبگان بزرگ شيعه را مرجع دينى و فقهى مردم ساخت ؛ آن چنان كه حضرت درباره چندى از بزرگان و فرهيختگان شيعى فرمود : كسى همانند زراره و ابوبصير ليث مرادى و محمد بن مسلم و بريد بن معاويه عجلى ولايت ما و احاديث پدرم را زنده نكرد . اگر اينها نبودند ، كسى از ما و احاديث ما اطلاع پيدا نمىكرد . اينها حافظان دين و اشخاص محل اعتماد پدرم بر حلال و حرام خدا هستند ، همان‌گونه كه در دنيا به طرف ما پيشى گرفتند ؛ در آخرت نيز به سوى ما سبقت خواهند جست . « 2 » اين گروه از حكما ، متكلمان ، محدثان و فقهاى شيعى بودند كه در كنار ده‌ها عالم فرهيخته ديگر همانند ابن ابىيعفور و ابوحمزه ثمالى در اين نهضت علمى بسيار مؤثر بودند . امام صادق عليه السلام در روايات زيادى آنان را تأييد و در مقام مرجعيت فقهى و علمى براى شيعيان معرفى كرد . در حقيقت شكل‌گيرى مرجعيت دينى و حوزه‌هاى فقهى و علمى شيعه نيز محصول اين رويكرد و سياست امام صادق عليه السلام بود . امام عليه السلام در زمان حياتشان بزرگانى نظير ابوالحسن بن اعين بن سوسن ( زراره ) از نوادگان راهب يونانى را كه مسلمان شده بود ، در مقام مرجع علمى و فقهى به مردم معرفى مىكند ؛ كسى كه پيرامون او ده‌ها انديشمند ، فقيه و محدث حلقه زده بودند ؛ چنان‌كه ابن ابىعمير يكى از انديشمندان اسلامى مىگويد : « من و معاصرينم در كنار زراره همچون كودكانى بر گرد معلم بوديم » . « 3 » شاگردان زراره اغلب به نام الزرارية يا التميمية شناخته مىشدند . فعاليت‌هاى فكرى و علمى

--> ( 1 ) . محمد بن عبدالكريم شهرستانى ، الملل و النحل ، تحقيق سيدمحمد گيلانى ، ج 1 ، ص 147 . ( 2 ) . محمد بن حسن حر عاملى ، وسائل الشيعة الى تحصيل مسائل الشريعة ، ج 18 ، ص 103 و 104 . ( 3 ) . محمد بن حسن طوسى ، اختيار معرفة الرجال ( رجال كشّى ) ، تحقيق محمدتقى فاضل ميبدى و سيد ابوالفضل موسويان ، ص 135 .